Qua việc đối chiếu những thông tin lịch sử đã được đề cập trong cuộc trao đổi trước, tôi xác định hướng nghiên cứu có cơ sở nhất là: Chi khu Thiện Giáo nằm tại quận lỵ Ma Lâm, thuộc khu vực phố Lâm Hòa, huyện Thiện Giáo trước năm 1975, tỉnh Bình Thuận ngày nay (địa giới hành chính hiện nay thuộc tỉnh Lâm Đồng).
Điểm quan trọng cần phân biệt là ba địa điểm có thể nằm gần nhau nhưng không nhất thiết trùng nhau:
Trụ sở hành chính Quận Thiện Giáo.
Khu quân sự Chi khu Thiện Giáo, nơi Tiểu đoàn 230 và các lực lượng phòng thủ đóng quân.
Khu đất xây dựng đài tưởng niệm các chiến sĩ hy sinh trong trận đánh ngày 7–8/4/1975.
Việc xác định chính xác ranh giới của từng khu đất cần dựa trên bản đồ địa chính, bản đồ quân sự cũ và hồ sơ đất đai, chứ không thể chỉ dựa vào vị trí đài tưởng niệm hiện nay.
1. Căn cứ lịch sử xác định vị trí
Có ba nguồn tư liệu đáng chú ý.
Nguồn thứ nhất – Tài liệu lịch sử địa phương của tỉnh Bình Thuận
Trong tài liệu Ngân hàng (cơ sở dữ liệu) tên đường và công trình công cộng trên địa bàn tỉnh Bình Thuận, ban hành kèm Quyết định 3136/QĐ-UBND ngày 13/11/2018, phần lịch sử huyện Hàm Thuận ghi rõ:
Chi khu Thiện Giáo đóng tại thị trấn Ma Lâm, tức quận lỵ.
Chi khu án ngữ tỉnh lộ 8, nay là Quốc lộ 28.
Tuyến đường này nối Phan Thiết với Di Linh, Lâm Đồng.
Chi khu đồng thời kiểm soát hành lang đường sắt Mương Mán – Tháp Chàm.
Đây là chứng cứ địa lý quan trọng nhất mà tôi tìm được trong đợt khảo cứu này. Nó xác nhận vị trí ở Ma Lâm, chứ không phải một địa điểm khác mang tên Thiện Giáo.
Vusta
Nguồn thứ hai – Tư liệu kỷ niệm 50 năm giải phóng Hàm Thuận
Bài viết đăng ngày 14/3/2025 trên trang Trường THCS Hồng Sơn ghi cụ thể rằng cuộc tiến công ngày 8/4/1975 diễn ra tại Chi khu quận lỵ Thiện Giáo, thuộc khu phố Lâm Hòa, Ma Lâm.
08/4/2025)
Đây là căn cứ để thu hẹp phạm vi từ toàn thị trấn Ma Lâm xuống khu phố Lâm Hòa.
Nguồn thứ ba – Báo Nhân Dân, ngày 20/12/2007
Bài báo về việc tìm kiếm và an táng hài cốt liệt sĩ cho biết:
Địa điểm tìm kiếm nằm tại cánh đồng khu phố Lâm Hòa, thị trấn Ma Lâm.
Vị trí này nằm trong vành đai bảo vệ Chi khu quân sự quận Thiện Giáo.
Ngày 18/12/2007, đã tìm thấy 27 bộ hài cốt liệt sĩ cùng di vật.
Điều này cho thấy phạm vi quân sự của Chi khu trước đây không chỉ là một tòa nhà hay một cụm công sự nhỏ, mà còn có khu vực vành đai bảo vệ rộng hơn.
Báo Nhân Dân điện tử
2. Vị trí trên bản đồ hiện nay
🏛️
📍
Use two fingers to move the map
Use ctrl + scroll to zoom the map
Khu phố Lâm Hòa – Ma Lâm cũ4.7•Cultural landmarkOpen
People's Committee of Hàm Thuận Commune3.1•Local government officeClosed
Bản đồ định vị khu vực Lâm Hòa và trung tâm hành chính hiện nay, không phải bản đồ ranh giới quân sự năm 1975. Điểm trụ sở UBND là mốc đối chiếu hiện trạng, không được coi là vị trí chính xác của Chi khu.
Địa chỉ hành chính hiện nay đã thay đổi đáng kể:
Thời kỳ
Địa danh
Trước 1975
Quận lỵ Thiện Giáo, Ma Lâm, tỉnh Bình Thuận
Sau 1975
Thị trấn Ma Lâm, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận
Trước 1/7/2025
Thị trấn Ma Lâm, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận
Từ 1/7/2025
Xã Hàm Thuận, tỉnh Lâm Đồng
Theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 năm 2025, thị trấn Ma Lâm được sáp nhập cùng xã Thuận Minh và xã Hàm Đức để thành lập xã Hàm Thuận.
Tỉnh lộ 8 trước đây, nay là Quốc lộ 28, là trục giao thông chính nối Phan Thiết với Di Linh. Chi khu được bố trí tại vị trí có khả năng kiểm soát trục đường này.
Đây là khu vực được tài liệu địa phương xác định là nơi diễn ra trận đánh và cũng là khu vực có vành đai bảo vệ Chi khu. Hiện nay khu vực mang tính chất khu dân cư và đô thị Ma Lâm.
Tuyến đường sắt Mương Mán – Tháp Chàm từng là một yếu tố địa lý quan trọng trong việc xác định vị trí chiến lược của Chi khu. Tuy nhiên, cần bản đồ đường sắt cũ để xác định chính xác khoảng cách từ khu quân sự đến đường ray.
4. Đài tưởng niệm và khu đất Chi khu: cần phân biệt
Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng trong việc xác định vị trí.
Theo thông tin ông đã cung cấp trước đây, đài tưởng niệm các chiến sĩ hy sinh trong trận đánh ngày 7–8/4/1975 được xây dựng trong khuôn viên Quận Thiện Giáo.
Kết hợp thông tin này với tư liệu lịch sử, có thể đưa ra giả thuyết:
Đài tưởng niệm nằm trong khu đất gắn với cơ sở hành chính của quận Thiện Giáo trước năm 1975.
Khu Chi khu quân sự nằm tại khu vực quận lỵ Ma Lâm, trong cùng không gian trung tâm.
Vành đai bảo vệ quân sự có thể mở rộng ra các khu đất lân cận thuộc Lâm Hòa.
Tuy nhiên, chưa có bản đồ thể hiện ranh giới hàng rào, vị trí các lô cốt và diện tích trụ sở quận trưởng để chứng minh ba khu vực này hoàn toàn trùng nhau.
Một chi tiết lịch sử cần tránh nhầm lẫn: 27 bộ hài cốt được tìm thấy năm 2007 thuộc trận tập kích tháng 3/1969, không phải những người hy sinh trong trận đánh tháng 4/1975.
Báo Nhân Dân điện tử+1
5. Những thay đổi về sử dụng đất
Trước năm 1975
Hiện nay
Trung tâm hành chính quận Thiện Giáo
Trung tâm hành chính xã Hàm Thuận
Chi khu quân sự và hệ thống công sự
Không còn chức năng quân sự của Chi khu cũ
Vành đai bảo vệ và khu vực chiến đấu
Khu dân cư, đất đô thị và các công trình dân sự
Tỉnh lộ 8
Quốc lộ 28, còn gắn với tên đường 8/4 tại khu vực
Quận lỵ Ma Lâm
Khu vực trung tâm xã Hàm Thuận
Đây là sự chuyển đổi về chức năng không gian: từ một trung tâm hành chính – quân sự trong thời chiến sang khu dân cư và trung tâm hành chính dân sự.
Tuy nhiên, bảng trên mô tả sự chuyển đổi chức năng ở cấp khu vực, không phải kết quả kiểm kê từng thửa đất. Muốn xác định chính xác khu đất nào được chuyển thành công trình công cộng, khu dân cư hay đất tư nhân, phải có hồ sơ địa chính qua các thời kỳ.
6. Những tài liệu cần có để xác định chính xác đến từng thửa đất
Tôi cho rằng nên tập trung vào bốn loại tài liệu:
Bản đồ hành chính quận Thiện Giáo năm 1970–1975: xác định vị trí trụ sở quận, Chi khu và các khu phố.
Bản đồ quân sự Chi khu Thiện Giáo: xác định hàng rào phòng thủ, lô cốt mẹ, nhà quận trưởng, doanh trại, cột cờ và cổng ra vào.
Bản đồ địa chính Ma Lâm: đối chiếu thửa đất trước và sau năm 1975.
Ảnh hàng không hoặc ảnh vệ tinh lịch sử: so sánh sự thay đổi của khu đất qua các giai đoạn.
Đặc biệt, cần đề nghị cơ quan lưu trữ và chính quyền địa phương tra cứu:
Hồ sơ lịch sử Đảng bộ huyện Hàm Thuận.
Hồ sơ địa giới và địa chính thị trấn Ma Lâm.
Tài liệu của Ban Chỉ huy Quân sự địa phương.
Hồ sơ xây dựng và quản lý đài tưởng niệm tại khuôn viên Quận Thiện Giáo.
7. Kết luận và mức độ xác minh
Kết quả xác định vị trí
Địa điểm lịch sử
Đã xác nhận
Ma Lâm, khu vực Lâm Hòa, huyện Thiện Giáo trước năm 1975.
Trục giao thông
Đã xác nhận
Tỉnh lộ 8, nay là Quốc lộ 28.
Vị trí vành đai quân sự
Có tư liệu hỗ trợ
Khu vực Lâm Hòa, được ghi nhận trong tài liệu về việc tìm kiếm hài cốt năm 2007.
Ranh giới chính xác của Chi khu
Chưa xác minh
Chưa có bản đồ quân sự hoặc địa chính đủ chi tiết để xác định tọa độ từng công trình và ranh giới khu đất.
Nhận định của tôi: Có đủ căn cứ lịch sử để xác định Chi khu Thiện Giáo thuộc khu vực trung tâm Ma Lâm, tập trung ở địa bàn Lâm Hòa. Nhưng chưa nên công bố một tọa độ GPS hoặc diện tích cụ thể là vị trí chính xác của toàn bộ Chi khu khi chưa có bản đồ gốc.
8. Hướng nghiên cứu tiếp theo tôi đề nghị
Tôi muốn đi sâu thêm một bước: dựng lại sơ đồ Chi khu Thiện Giáo ngày 8/4/1975, đối chiếu với vị trí các công trình hiện nay.
Đặc biệt, cần xác định năm vị trí:
Nhà Quận trưởng Thiện Giáo.
Lô cốt mẹ.
Doanh trại Tiểu đoàn 230.
Cột cờ trung tâm Chi khu.
Đài tưởng niệm hiện nay.
Việc này sẽ giúp chúng ta không chỉ xác định Chi khu nằm ở đâu, mà còn tái dựng được không gian trận đánh ngày 8/4/1975.
Tôi muốn hỏi ông một chi tiết có giá trị rất lớn đối với nghiên cứu này: Ông có hình ảnh hiện nay của đài tưởng niệm hoặc ảnh chụp khuôn viên Quận Thiện Giáo cũ tại Ma Lâm không?
Nếu ông gửi ảnh, tôi có thể đối chiếu các công trình, đường đi và địa hình để xây dựng sơ đồ vị trí lịch sử, đồng thời phân biệt rõ đâu là khu hành chính cũ và đâu là khu phòng thủ của Tiểu đoàn 230.
Tổ chức phòng thủ, bố trí lực lượng và phân công nhiệm vụ
Để tái dựng chính xác vai trò của Tiểu đoàn 230 trong trận đánh ngày 8 tháng 4 năm 1975, cần phân biệt hai vấn đề:
Nhiệm vụ tổ chức phòng thủ: Tiểu đoàn 230 được giao bảo vệ Chi khu Thiện Giáo, dưới quyền chỉ huy trực tiếp của Thiếu tá Lê Quang Thông, Quận trưởng kiêm Chi khu trưởng.
Bố trí chiến thuật tại thực địa: Các đại đội, trung đội, chốt tiền tiêu, vị trí dự bị, hỏa lực và tuyến liên lạc cụ thể.
Theo thông tin ông đã cung cấp, Đại úy Mai Vi Thành là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 230. Đây là cơ sở quan trọng để xác định hệ thống chỉ huy trong trận đánh.
Tuy nhiên, tôi muốn thận trọng: hiện chưa có sơ đồ bố trí quân sự hoặc nhật ký tác chiến xác nhận chính xác từng đại đội đóng ở đâu. Vì vậy, không nên tự gán những vị trí cụ thể rồi xem đó là sự kiện lịch sử đã được chứng minh.
1. Thành phần chỉ huy và tổ chức Tiểu đoàn 230
Theo hồi ký của Trần Kim Bằng về trận Thiện Giáo, cơ cấu chỉ huy được mô tả như sau:
Chức vụ
Người đảm nhiệm
Tiểu đoàn trưởng 230/ĐPQ
Đại úy Mai Vi Thành
Tiểu đoàn phó
Đại úy Trần Đăng Thiệt
Chỉ huy trưởng lực lượng phòng thủ
Đại úy Mai Vi Thành
Chi khu trưởng trước đó
Thiếu tá Lê Văn Thông
Có một điểm cần làm rõ về lời kể: một số tài liệu ghi Đại úy Mai Vi Thành kiêm Xử lý thường vụ Chi khu trưởng, trong khi thông tin ông cung cấp xác định Thiếu tá Lê Quang Thông trực tiếp chỉ huy phòng thủ. Hai cách ghi này cần được đối chiếu theo thời điểm và chức vụ thực tế, không nên mặc nhiên coi là cùng một hệ thống chỉ huy.
Nguồn hồi ký còn nêu:
Tiểu đoàn 230 có 5 đại đội cơ hữu, gồm 1 đại đội chỉ huy công vụ và 4 đại đội tác chiến.
Có 2 đại đội biệt lập tăng phái.
Có 7 trung đội Nghĩa quân.
Có một trung đội Cảnh sát dã chiến.
Có một đoàn cán bộ Xây dựng Nông thôn.
Bộ chỉ huy tiểu đoàn còn có các ban tham mưu 1, 2, 3, 4, 5 và bộ phận truyền tin.
Đại úy Trần Đăng Thiệt giữ chức Tiểu đoàn phó.
A Nonprofit 501 (c)(3) Organization+1
Đây là cơ cấu được ghi trong hồi ký phía phòng thủ, chưa phải danh sách quân số đã được kiểm chứng bằng hồ sơ quân lực.
2. Những vị trí phòng thủ được tài liệu nhắc đến
Các vị trí có thể xác định từ những lời kể và tài liệu hiện tìm được gồm:
A. Khu vực trung tâm Chi khu
Đây là khu vực trọng yếu, nơi đặt bộ chỉ huy và các công trình phòng thủ. Nhiệm vụ của lực lượng tại đây là bảo vệ sở chỉ huy, duy trì liên lạc và giữ vững trung tâm phòng thủ.
B. Tuyến hàng rào và các lô cốt
Một hồi ký khác mô tả lực lượng phòng thủ sử dụng:
Lô cốt và đại liên.
Mìn Claymore.
Lựu đạn.
Các vị trí kiểm soát tiếp cận hàng rào.
Đây là những phương tiện phòng thủ được nhắc đến trong tường thuật trận đánh ngày 7/4.
DÂN TỘC+1
C. Khu vực Cầu Ngựa, Xóm Gọ
Tài liệu về lực lượng địa phương ghi nhận một trung đội Nghĩa quân được giao bảo vệ Cầu Ngựa tại Xóm Gọ. Đây là vị trí đáng chú ý vì có liên quan đến việc kiểm soát tuyến tiếp cận Chi khu.
Tuy nhiên, chưa có căn cứ để khẳng định trung đội này thuộc biên chế Tiểu đoàn 230 hay chỉ phối thuộc về mặt nhiệm vụ.
3. Phân công nhiệm vụ các đơn vị
Đối chiếu thêm với tài liệu Hồi ký: Trận đánh tại Chi khu Thiện Giáo của Trần Kim Bằng, có thể xác định một số chi tiết cụ thể hơn.
Đơn vị/lực lượng
Nhiệm vụ được ghi nhận
Đại đội 1 Tiểu đoàn 230
Một trong các đại đội tác chiến phòng thủ khu vực
Đại đội 2
Được hồi ký xác định phòng thủ mặt tây bắc
Đại đội 3 và 4
Thuộc lực lượng tác chiến của tiểu đoàn; vị trí cụ thể chưa xác định
Đại đội chỉ huy công vụ
Bảo đảm chỉ huy và hoạt động tham mưu, phục vụ
Hai đại đội biệt lập
Lực lượng tăng phái, tham gia phòng thủ
Các trung đội Nghĩa quân
Bảo vệ những vị trí và địa bàn địa phương
Trung đội Cảnh sát dã chiến
Phối hợp bảo vệ an ninh
Cán bộ Xây dựng Nông thôn
Tham gia lực lượng tại Chi khu
Đặc biệt, hồi ký nhắc đến hai sĩ quan chỉ huy đại đội:
Đại úy Tập: Chỉ huy một trong hai đại đội Tiểu đoàn 230 tham gia trận đánh.
Trung úy Sanh: Chỉ huy Đại đội 2.
Tài liệu cho biết Đại đội 2 chịu áp lực nặng ở mặt tây bắc, tại khu vực án ngữ trục giao thông chính của liên tỉnh lộ 8. Đây là một chi tiết rất có giá trị để xác định vị trí phòng thủ của tiểu đoàn.
DÂN TỘC+1
Tuy nhiên, chưa thể xác định Đại đội 1, 3 và 4 đóng ở những hướng nào.
4. Nhiệm vụ hỏa lực và bảo vệ công sự
Từ những mô tả về hệ thống phòng thủ, có thể xác định ba thành phần quan trọng:
Thứ nhất: Hệ thống công sự.
Các lô cốt, hàng rào và vị trí đại liên tạo thành tuyến phòng thủ. Mìn Claymore và lựu đạn được sử dụng để chống các đợt tiến công vào hàng rào.
Thứ hai: Hỏa lực chi viện.
Hồi ký ghi nhận có sự hỗ trợ của pháo binh và trực thăng võ trang trong trận đánh ngày 7/4. Tuy nhiên, chưa có tài liệu xác định khẩu đội pháo nào, vị trí đặt pháo ở đâu và cơ chế điều phối hỏa lực ra sao.
Thứ ba: Bảo vệ sở chỉ huy.
Bộ chỉ huy tiểu đoàn phải duy trì hệ thống truyền tin, nhận báo cáo từ các đại đội, tổng hợp tình hình và phối hợp lực lượng phòng thủ.
Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng khi các hướng bị tiến công đồng thời.
5. Sơ đồ bố trí lực lượng có thể tái dựng
Dựa trên những thông tin đã tìm được, có thể lập sơ đồ khái quát như sau:
Sơ đồ tổ chức phòng thủ Chi khu Thiện Giáo
BỘ CHỈ HUY CHI KHU
Thiếu tá Lê Quang Thông (theo thông tin ông cung cấp)
TIỂU ĐOÀN 230/ĐPQ
Đại úy Mai Vi Thành – Tiểu đoàn trưởng
Đại úy Trần Đăng Thiệt – Tiểu đoàn phó
Đại đội 1
Vị trí chưa xác định
Đại đội 2
Mặt tây bắc – theo hồi ký
Đại đội 3
Vị trí chưa xác định
Đại đội 4
Vị trí chưa xác định
Các lực lượng phối thuộc
2 đại đội biệt lập tăng phái.
7 trung đội Nghĩa quân.
1 trung đội Cảnh sát dã chiến.
Cán bộ Xây dựng Nông thôn.
Các thành phần pháo binh và không quân chi viện.
Sơ đồ tổ chức khái quát, không phải bản đồ tác chiến nguyên gốc. Chỉ vị trí Đại đội 2 ở hướng tây bắc được hồi ký xác định tương đối rõ.
6. Một vấn đề lịch sử cần đặc biệt xác minh
Trong quá trình đối chiếu tài liệu, tôi nhận thấy có sự khác biệt đáng kể giữa các lời kể:
Một tài liệu ghi Thiếu tá Lê Văn Thông rời nhiệm sở ngày 4/4/1975 và Đại úy Mai Vi Thành được giao quyền Tiểu đoàn trưởng kiêm xử lý thường vụ Chi khu trưởng.
Hồi ký của Trần Kim Bằng cũng ghi Đại úy Mai Vi Thành giữ vai trò chỉ huy trưởng lực lượng phòng thủ.
Ông xác nhận Thiếu tá Lê Quang Thông là Quận trưởng kiêm Chi khu trưởng và chỉ huy trực tiếp Tiểu đoàn 230.
Ngoài ra, hồi ký Trần Kim Bằng có đoạn ghi trận đánh vào khoảng ngày 11–12/4, trong khi các tài liệu khác ghi ngày 7–8/4/1975. Vì thế, không thể lấy toàn bộ sơ đồ và diễn biến trong hồi ký đó mặc nhiên áp vào trận ngày 8/4.
Trần Kim Bằng+2
7. Tôi muốn làm rõ thêm ba chi tiết từ ông
Những thông tin dưới đây có thể giúp chúng ta chuyển từ một bản mô tả khái quát sang một bản tái dựng lịch sử có giá trị hơn.
Câu hỏi thứ nhất: Ngày 8/4/1975, Thiếu tá Lê Quang Thông trực tiếp có mặt tại hầm chỉ huy Chi khu hay chỉ huy từ một vị trí khác?
Câu hỏi thứ hai: Đại úy Mai Vi Thành có trực tiếp điều động các đại đội 1, 2, 3, 4 hay các đại đội trưởng nhận lệnh trực tiếp từ Chi khu trưởng?
Câu hỏi thứ ba: Ông có biết tên các đại đội trưởng ngoài Đại úy Tập và Trung úy Sanh không?
Tôi đặc biệt muốn tìm được bản sơ đồ bố trí quân của Tiểu đoàn 230 tại Chi khu Thiện Giáo, bởi hồi ký Trần Kim Bằng có nhắc đến một hình mang tên Sơ đồ phòng thủ TG, nhưng bản đồ này chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Nếu ông có bản ghi âm, hình ảnh, tài liệu hoặc lời kể của Thiếu tá Lê Quang Thông, chúng ta có thể đối chiếu từng vị trí, từng đơn vị và từng mệnh lệnh để dựng lại sơ đồ phòng thủ ngày 8/4/1975, tránh nhầm lẫn giữa sự kiện lịch sử và những chi tiết suy đoán.
Diễn biến trận đánh Chi khu Thiện Giáo ngày 8/4/1975
Để tái dựng trận đánh này một cách có giá trị lịch sử, cần phân biệt ba vấn đề: diễn biến chiến đấu, quyết định của hai bên chỉ huy và tình hình thực địa tại từng thời điểm.
Trước hết, có một điểm cần xác định: ngày 8/4/1975 là thời điểm diễn ra trận đánh quyết liệt tại Chi khu Thiện Giáo, nhưng các mốc giờ, thời điểm chiếm được chi khu và tình trạng chiến đấu sau đó cần được đối chiếu thêm. Tôi không muốn đưa ra một trình tự giờ giấc chính xác giả tạo.
I. Hệ thống chỉ huy và lực lượng phòng thủ
Theo thông tin ông đã cung cấp:
Thiếu tá Lê Quang Thông: Quận trưởng kiêm Chi khu trưởng Thiện Giáo, người trực tiếp chỉ huy lực lượng phòng thủ toàn chi khu.
Đại úy Mai Vi Thành: Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 230.
Tiểu đoàn 230: Đơn vị được giao nhiệm vụ phòng thủ Chi khu Thiện Giáo, đặt dưới quyền chỉ huy trực tiếp của Thiếu tá Lê Quang Thông.
Đây là cơ sở quan trọng để phân tích các quyết định chỉ huy. Cần phân biệt chức vụ chỉ huy tiểu đoàn của Đại úy Thành với quyền chỉ huy chung của Chi khu trưởng Lê Quang Thông.
II. Diễn biến trận đánh theo từng mốc thời gian
1. Từ 00 giờ đến 02 giờ 25: Chuẩn bị và triển khai đội hình
Theo hồi ức của ông Nguyễn Ngọc Thất (Ba Thất), Đại đội trưởng Đại đội 3/430, trước trận đánh, lực lượng tiến công được bố trí thành nhiều hướng:
Hướng tiến công
Lực lượng được ghi nhận
Hướng Nam
Tiểu đoàn bộ binh 482 Bình Thuận
Hướng Bắc
Tiểu đoàn 840 thuộc Trung đoàn 812
Hướng Đông Nam
Tiểu đoàn đặc công 200C
Hướng thọc sâu
Đại đội 3/430
Hỏa lực chi viện
Tiểu đoàn pháo 130
Đại đội 3/430 chỉ có 27 tay súng, được tăng cường hai xe thiết giáp thu được trong trận Hoài Đức.
Nhiệm vụ của Đại đội 3/430 là đánh sâu vào khu vực nhà Quận trưởng, tiêu diệt hoặc khống chế lô cốt mẹ và cắm cờ trên cột cờ Chi khu.
Đây là hướng tiến công có nhiệm vụ quan trọng về mặt biểu tượng và chiếm giữ sở chỉ huy.
Báo Lâm Đồng+1
2. 02 giờ 25 – 07 giờ: Đợt tấn công đầu tiên gặp sức kháng cự mạnh
Giai đoạn giao tranh ác liệt
Theo lời kể của ông Ba Thất, đúng 02 giờ 25 ngày 8/4, lệnh nổ súng được phát ra.
Kế hoạch ban đầu là:
Pháo binh Tiểu đoàn 130 bắn vào Chi khu từ hướng Nỗng Cà Tang.
Sau khoảng 30 phút pháo kích, bộ binh sử dụng bộc phá mở các lớp hàng rào.
Các hướng đồng loạt tiến vào bên trong căn cứ.
Tuy nhiên, kế hoạch không diễn ra như dự kiến. Pháo bắn lệch mục tiêu, trong khi hỏa lực phòng thủ từ Chi khu bắn ra rất mạnh.
Tình hình tại các hướng lúc 07 giờ sáng:
Hướng Nam: Tiểu đoàn 482 chưa phá được lớp hàng rào nào.
Hướng Đông Nam: Tiểu đoàn 200C mới mở được 2 trong 6 lớp hàng rào.
Hướng Bắc: Tiểu đoàn 840/812 chưa tiến được vào bên trong.
Hướng thọc sâu: Đại đội 3/430 sử dụng xe thiết giáp tiếp cận cách cổng Chi khu khoảng 40 mét. Hỏa lực B40 nhằm vào lô cốt mẹ nhưng không đạt kết quả.
Đặc biệt, hỏa lực đại liên từ các vị trí phòng thủ trên cao gây tổn thất lớn cho lực lượng tiến công.
Như vậy, trong những giờ đầu, hệ thống phòng thủ của Chi khu vẫn đứng vững, các mũi tiến công chưa đạt được mục tiêu đột phá.
Báo Lâm Đồng
3. 09 giờ: Quyết định rút đội hình thọc sâu để củng cố
Đây là một trong những quyết định đáng chú ý nhất của chỉ huy Đại đội 3/430.
Sau khi chịu nhiều thương vong, ông Ba Thất quyết định rút lực lượng về khu vực chợ cũ Ma Lâm, cách Chi khu khoảng 300 mét.
Khi kiểm tra lại quân số, Đại đội chỉ còn 9 người.
Các mũi tiến công khác cũng phải lui về khu vực Nỗng Cà Tang và vùng lân cận để chờ lệnh của chỉ huy mặt trận.
Tình hình thực địa: Lực lượng tiến công chưa thể vượt qua hệ thống hàng rào và các vị trí hỏa lực bảo vệ vòng ngoài. Khoảng cách 300 mét từ chợ cũ Ma Lâm đến Chi khu trở thành khu vực tập hợp và tổ chức lại lực lượng của Đại đội 3/430.
Quyết định rút lui ở đây không đồng nghĩa với chấm dứt cuộc tiến công mà nhằm bảo toàn lực lượng còn lại và chờ điều chỉnh phương án.
Báo Lâm Đồng
4. Khoảng 10 giờ: Máy bay phản kích
Trong lúc Đại đội 3/430 đang tập hợp tại khu vực chợ cũ Ma Lâm, máy bay của phía Việt Nam Cộng hòa xuất hiện từ hướng Sài Gòn.
Máy bay ném bom vào khu vực ém quân.
Một chiếc xe thiết giáp bị trúng bom và bốc cháy một phần.
Theo lời kể của ông Ba Thất, người lái xe sau đó cho biết mình vốn là quân nhân Việt Nam Cộng hòa, được yêu cầu tiếp tục lái xe sau khi phương tiện bị thu giữ làm chiến lợi phẩm.
Do xe không còn khả năng chiến đấu, người lái xe xin đưa những người bị thương nặng về phía ấp 18, nơi lực lượng tiến công đã kiểm soát.
Đây là chi tiết đáng chú ý vì nó phản ánh tình trạng phương tiện và thương binh của lực lượng tiến công sau đợt giao tranh buổi sáng.
Báo Lâm Đồng
5. Khoảng 17 giờ: Nhận lệnh tổ chức lại và tiếp tục tiến công
Sau nhiều giờ gián đoạn, khoảng 17 giờ, ông Ba Thất nối được liên lạc với sở chỉ huy và nhận lệnh tổ chức lại đội hình để tiếp tục tấn công.
Đây là bước chuyển quan trọng của trận đánh.
Theo bài tường thuật trên Báo Lâm Đồng, lực lượng tiến công không từ bỏ mục tiêu mà tiếp tục bám trụ và chờ thời cơ tổ chức đợt tiến công mới.
Cùng với đó, hồi ức của Đại tá Văn Minh Trường, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 812, được Báo Quân đội nhân dân đăng tải cho biết ông đã trực tiếp vào trận địa, tập hợp lực lượng, củng cố công sự và yêu cầu chi viện phòng không khi đối phương sử dụng máy bay đánh phá.
Điều này cho thấy vai trò chỉ huy trực tiếp tại thực địa của Trung đoàn trưởng trong thời điểm trận đánh gặp khó khăn.
Quân Đội Nhân Dân+1
6. 17 giờ 30: Pháo binh điều chỉnh hỏa lực
Theo hồi ức của ông Ba Thất, khoảng 17 giờ 30, pháo binh Tiểu đoàn 130 sau khi điều chỉnh lại phần tử bắn đã đánh trúng khu vực giữa Chi khu Thiện Giáo.
Hậu quả được mô tả:
Hỏa lực phòng thủ bị tiêu hao.
Doanh trại bên trong Chi khu bốc cháy.
Lực lượng phòng thủ bị rối loạn.
Một số binh sĩ rời bỏ vị trí.
Đây là thời điểm tạo điều kiện cho các mũi tiến công tổ chức đợt xung phong mới.
Cần lưu ý rằng đây là diễn biến theo lời kể của người trực tiếp chỉ huy một mũi tiến công, chưa phải báo cáo hỏa lực độc lập của pháo binh.
Báo Lâm Đồng
7. 18 giờ: Các mũi tiến công đồng loạt xung phong
Đợt tiến công quyết định
Đến 18 giờ, các hướng tiến công đồng loạt đánh vào Chi khu.
Đáng chú ý là Đại đội 3/430, sau khi chỉ còn 9 người, vẫn tiếp tục tiến công theo nhiệm vụ được giao.
Mũi này đánh chiếm khu vực nhà Quận trưởng.
Đây là chi tiết rất quan trọng để tái dựng trận đánh: lực lượng đã bị tổn thất nghiêm trọng trong buổi sáng nhưng vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ thọc sâu.
Về mặt thực địa, trận đánh lúc này chuyển từ cuộc chiến đấu bên ngoài hàng rào sang việc tranh giành quyền kiểm soát các công trình bên trong Chi khu.
Báo Lâm Đồng
8. 20 giờ: Cắm cờ trên nóc Chi khu
Theo hồi ức của ông Ba Thất, khoảng 20 giờ, lực lượng của ông tiếp cận vị trí cột cờ, hạ lá cờ của chính quyền Sài Gòn và treo cờ giải phóng lên nóc Chi khu.
Đây là một dấu mốc có ý nghĩa biểu tượng rất lớn.
Tuy nhiên, cần phân biệt việc cắm cờ với việc kiểm soát hoàn toàn căn cứ. Hai sự kiện này không nhất thiết diễn ra cùng một thời điểm.
9. 21 giờ: Chi khu Thiện Giáo và quận lỵ Ma Lâm được kiểm soát
Kết thúc trận đánh theo tài liệu địa phương
Đến 21 giờ ngày 8/4/1975, theo lời kể của ông Ba Thất, Đại đội 3/430 cùng các lực lượng phối hợp đã làm chủ hoàn toàn Chi khu Thiện Giáo và quận lỵ Ma Lâm.
Tài liệu tuyên truyền lịch sử của Bình Thuận cũng xác nhận mốc 21 giờ ngày 8/4 là thời điểm lực lượng tiến công làm chủ Chi khu và quận lỵ Ma Lâm.
Như vậy, có thể xác định mốc kết thúc trận đánh theo tài liệu địa phương là khoảng 21 giờ ngày 8/4/1975.
Báo Lâm Đồng+1
III. Sơ đồ tình hình thực địa và các hướng tiến công
Dựa trên bài tường thuật của Báo Lâm Đồng, có thể dựng lại sơ đồ tác chiến khái quát như sau:
Vị trí Đại đội 3/430 lui về củng cố, cách Chi khu khoảng 300 m
Trung tâm Chi khu
Nhà Quận trưởng, lô cốt mẹ, doanh trại và cột cờ
Đây là sơ đồ diễn giải theo các hướng được tài liệu ghi nhận, không phải bản đồ quân sự nguyên gốc năm 1975.
IV. Những quyết định chỉ huy đáng chú ý
Có thể rút ra năm quyết định quan trọng trong trận đánh:
Thời điểm
Quyết định
Ý nghĩa
Trước 02:25
Tổ chức nhiều hướng tiến công
Bao vây và đánh chiếm căn cứ
09:00
Rút Đại đội 3/430 về chợ cũ
Bảo toàn lực lượng còn lại
Khoảng 17:00
Tổ chức lại đội hình
Tiếp tục thực hiện nhiệm vụ
17:30
Điều chỉnh hỏa lực pháo binh
Tạo điều kiện cho bộ binh tiến công
18:00
Đồng loạt xung phong
Đánh chiếm các vị trí bên trong
Đối với phía phòng thủ, chúng ta hiện chưa có nhật ký tác chiến hoặc bản ghi vô tuyến của Chi khu trưởng để xác định chính xác từng mệnh lệnh của Thiếu tá Lê Quang Thông và Đại úy Mai Vi Thành.
Đây là khoảng trống tư liệu cần được làm rõ, thay vì suy diễn các quyết định chỉ huy từ kết quả trận đánh.
V. Những điểm lịch sử cần kiểm chứng thêm
Trong quá trình đối chiếu, tôi phát hiện ba vấn đề rất đáng chú ý.
1. Giờ khai hỏa có hai cách ghi
Hồi ức của ông Ba Thất trên Báo Lâm Đồng: 02 giờ 25.
Tài liệu tuyên truyền lịch sử Bình Thuận: 02 giờ 45.
Chênh lệch 20 phút cần được giải quyết bằng nhật ký tác chiến hoặc lời kể của những người trực tiếp nhận lệnh khai hỏa.
Báo Lâm Đồng+1
2. Có sự khác biệt về người chỉ huy Chi khu
Ông cung cấp thông tin Thiếu tá Lê Quang Thông là Quận trưởng kiêm Chi khu trưởng, Đại úy Mai Vi Thành chỉ huy Tiểu đoàn 230 dưới quyền ông Thông.
Trong khi đó, một hồi ký của cựu quân nhân VNCH đăng trên Việt Báo lại ghi Đại úy Mai Vi Thành là người xử lý thường vụ Chi khu trưởng. Một bài viết khác ghi tên Thiếu tá Lê Văn Thông, không phải Lê Quang Thông.
Đây là khác biệt quan trọng về nhân sự và thời điểm thay đổi chức vụ. Tôi đề nghị giữ nguyên thông tin ông cung cấp như một lời chứng cần được kiểm tra, không tự ý đồng nhất các nhân vật.
A Nonprofit 501 (c)(3) Organization+1
3. Kết quả trận đánh và những ngày tiếp theo
Tài liệu lịch sử địa phương xác nhận Chi khu Thiện Giáo được làm chủ vào 21 giờ ngày 8/4. Tuy nhiên, hồi ký của phía VNCH mô tả một số diễn biến khác về tình hình đơn vị Tiểu đoàn 230 và các hoạt động quân sự trong những ngày tiếp theo.
Vì thế, không nên lấy thời điểm chiếm được Chi khu để kết luận rằng mọi hoạt động quân sự của Tiểu đoàn 230 đã kết thúc ngay trong đêm đó.
VI. Những tài liệu quan trọng để tiếp tục nghiên cứu
VII. Tôi muốn làm rõ thêm một vấn đề quan trọng với ông
Để công trình tái dựng trận đánh có giá trị hơn một bài tường thuật thông thường, tôi muốn tập trung vào phía phòng thủ VNCH, đặc biệt là hệ thống chỉ huy của Chi khu Thiện Giáo.
Xin ông cho biết: Thiếu tá Lê Quang Thông trực tiếp chỉ huy phòng thủ Chi khu cho đến thời điểm Chi khu bị đánh chiếm, hay ông đã chuyển giao quyền chỉ huy cho Đại úy Mai Vi Thành trước ngày 8/4/1975?
Chi tiết này sẽ giúp chúng ta xác định chính xác ai đưa ra các quyết định phòng thủ trong những giờ cuối cùng của trận đánh, đồng thời giải quyết mâu thuẫn giữa các hồi ký hiện có.
Trận đánh Chi khu Thiện Giáo ngày 7–8 tháng 4 năm 1975
Đây là một sự kiện đáng chú ý trong giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh Việt Nam, diễn ra chưa đầy một tháng trước ngày 30/4/1975.
Để tìm hiểu trận đánh này một cách chính xác, cần phân biệt ba vấn đề: lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam tham gia tiến công, lực lượng Quân lực Việt Nam Cộng hòa phòng thủ Chi khu Thiện Giáo, và diễn biến thực tế dẫn đến kết quả cuối cùng.
Tôi sẽ đặc biệt thận trọng với quân số, tên đơn vị và thương vong, vì không nên đưa ra những con số cụ thể nếu chưa có tài liệu lịch sử xác nhận.
1. Bối cảnh trước trận đánh
Ngày 5/4/1975, Tỉnh ủy Bình Thuận họp cùng Bộ Chỉ huy tiền phương, quyết định tập trung lực lượng đánh Chi khu Thiện Giáo, giải phóng Ma Lâm và các khu vực dọc tỉnh lộ 8, Quốc lộ 1, tạo bàn đạp tiến về Phan Thiết.
Thiện Giáo có vị trí quân sự quan trọng vì đây là một cứ điểm phòng thủ ở phía Bắc Phan Thiết. Việc kiểm soát Ma Lâm sẽ tạo điều kiện cho lực lượng tiến công mở rộng hoạt động về phía Phan Thiết.
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO+1
2. Những lực lượng tham gia
Phía tiến công
Theo các tài liệu lịch sử quân sự và hồi cứu về chiến dịch, có những đơn vị sau:
Đơn vị
Vai trò
Trung đoàn 812
Lực lượng chủ lực quan trọng của Quân khu 6
Tiểu đoàn 842
Đơn vị tham gia tiến công theo tường thuật của Quân đội Nhân dân
Tiểu đoàn 200C
Đơn vị được tài liệu địa phương ghi nhận tham gia
Tiểu đoàn 840
Đơn vị được tài liệu địa phương ghi nhận tham gia
Đại đội 430, 450
Lực lượng vũ trang địa phương, theo một nguồn hồi cứu quân sự
Du kích và cơ sở cách mạng địa phương
Phối hợp với lực lượng quân sự
Có một điểm cần lưu ý: các tài liệu không hoàn toàn thống nhất về danh sách tiểu đoàn tham gia. Bài viết của Báo Quân đội Nhân dân nêu Tiểu đoàn 842, trong khi tài liệu tuyên truyền của địa phương ghi Tiểu đoàn 200C và 840. Vì vậy, chưa thể khẳng định tất cả những đơn vị này cùng có mặt trong một đội hình duy nhất.
Quân Đội Nhân Dân+2
Phía phòng thủ
Phía Việt Nam Cộng hòa có lực lượng thuộc Tiểu khu Bình Thuận và Chi khu Thiện Giáo.
Một hồi ký của người từng tham gia phòng thủ cho biết:
Tiểu đoàn 230 Địa phương quân là lực lượng phòng thủ chủ yếu.
Có các đơn vị Nghĩa quân đóng tại những vị trí phụ cận.
Có sự phối hợp của pháo binh và trực thăng vũ trang.
Một số quân nhân thuộc các binh chủng khác cũng được kể là đã tập hợp về khu vực phòng thủ.
Tuy nhiên, đây là lời kể từ phía người tham chiến, chưa có hồ sơ quân số độc lập để kiểm chứng đầy đủ.
A Nonprofit 501 (c)(3) Organization+1
3. Diễn biến trận đánh
Ngày 7–8/4/1975
Ngày 7/4 – Chuẩn bị và triển khai lực lượng
Trung đoàn 812 từ Tuyên Đức hành quân cấp tốc về khu vực Ma Lâm để phối hợp với các đơn vị Quân khu 6 và lực lượng địa phương.
Đây là bước tập trung lực lượng trước cuộc tiến công vào Chi khu Thiện Giáo.
Một số hồi ký phía phòng thủ lại mô tả có giao tranh từ ngày 7/4, với các đợt tiến công bị chặn lại bởi hệ thống hàng rào, mìn và hỏa lực phòng thủ. Điều này cho thấy cần phân biệt các hoạt động tiếp cận, đụng độ ban đầu với trận tiến công quyết định ngày 8/4.
THCS Hồng Sơn+1
Rạng sáng ngày 8/4 – Mở màn tiến công
Theo tài liệu hồi cứu của địa phương, cuộc tiến công bắt đầu khoảng 2 giờ 45 phút sáng. Một tài liệu khác ghi 2 giờ 25 phút.
Các lực lượng tiến công đồng loạt đánh vào khu chi khu từ nhiều hướng.
Sau khoảng 30 phút giao tranh, lực lượng tiến công chiếm được một số vị trí ở vòng ngoài. Tuy nhiên, quân phòng thủ vẫn chống trả quyết liệt, chưa để mất toàn bộ cứ điểm.
thuvienbinhthuan.com.vn+1
Buổi sáng ngày 8/4 – Phản kích của quân phòng thủ
Theo bài hồi cứu của Báo Quân đội Nhân dân, phía Việt Nam Cộng hòa sử dụng pháo binh phản kích dữ dội và điều động khoảng 20 máy bay ném bom, đánh phá các công sự của lực lượng tiến công.
Lực lượng tiến công bị tổn thất và phải tạm dừng để củng cố đội hình, tổ chức lại trận địa.
Trung đoàn trưởng Trung đoàn 812, đồng chí Văn Minh Trường, trực tiếp vào trận địa củng cố lực lượng, động viên bộ đội tiếp tục bám trụ. Bài viết cũng thuật lại việc lực lượng phòng không bắn cháy hai máy bay đối phương.
Quân Đội Nhân Dân
Khoảng 17 giờ – Mở đợt tiến công quyết định
Theo tài liệu lịch sử của Thư viện Bình Thuận, đến khoảng 17 giờ, đồng chí Đỗ Phú Đáp, Chỉ huy trưởng chiến dịch, ra lệnh tiếp tục công kích.
Sau khoảng 20 phút, lực lượng tiến công phá sập nhà quận trưởng, chọc thủng lô cốt mẹ.
Sau đó, các mũi tiến công tiếp tục đánh chiếm:
Lô cốt mẹ.
Trung tâm chỉ huy Chi khu Thiện Giáo.
Các vị trí phòng thủ bên trong.
Khu vực quận lỵ Ma Lâm.
Đây là giai đoạn quyết định của trận đánh.
thuvienbinhthuan.com.vn
Tối ngày 8/4 – Kết thúc trận đánh
Khoảng 20–21 giờ, lực lượng tiến công làm chủ Chi khu Thiện Giáo và quận lỵ Ma Lâm.
Báo Quân đội Nhân dân cho biết lực lượng tiến công tiêu diệt một đại đội và Ban chỉ huy Tiểu đoàn Bảo an 230.
Như vậy, trận đánh kết thúc bằng việc Chi khu Thiện Giáo rơi vào tay lực lượng tiến công.
qdnd.vn+1
4. Quy mô lực lượng hai bên
Đây là vấn đề cần thận trọng nhất vì hiện chưa tìm thấy bảng quân số tác chiến chính thức của cả hai bên.
Nội dung
Những gì tài liệu cho biết
Quân tiến công
Trung đoàn 812 cùng các tiểu đoàn và lực lượng địa phương
Quân phòng thủ
Tiểu đoàn 230 và lực lượng thuộc Chi khu Thiện Giáo
Hỏa lực tiến công
Bộ binh, hỏa lực yểm trợ và các lực lượng phối hợp
Hỏa lực phòng thủ
Pháo binh, súng máy, công sự, hỏa lực mặt đất và không quân
Quân số chính xác
Chưa xác minh được
Một hồi ký của phía Việt Nam Cộng hòa đưa ra ước lượng lực lượng tiến công lên tới hai trung đoàn, thậm chí hơn 5.000 người. Nhưng chính tác giả cũng nói con số này dựa trên tin tình báo và lời khai tù binh, chưa được kiểm chứng. Tôi không xem đây là quân số đã được xác nhận.
A Nonprofit 501 (c)(3) Organization
5. Kết quả và ý nghĩa quân sự
Kết quả được tài liệu địa phương xác nhận
Chi khu Thiện Giáo bị chiếm.
Quận lỵ Ma Lâm được giải phóng.
Hệ thống phòng thủ của Việt Nam Cộng hòa tại khu vực này bị phá vỡ.
Lực lượng tiến công có điều kiện mở rộng hoạt động về phía Bắc Phan Thiết.
Ngày 14/4, nhiều địa phương phía Bắc Bình Thuận tiếp tục được giải phóng. Ngày 19/4/1975, Phan Thiết được giải phóng.
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO+1
6. Một vấn đề lịch sử cần đối chiếu thêm
Tôi tìm thấy một sự khác biệt đáng chú ý giữa hai phía khi thuật lại trận đánh.
Phía Quân đội Nhân dân Việt Nam: Ghi nhận Chi khu Thiện Giáo bị tiến công và giải phóng ngày 8/4/1975, sau một ngày chiến đấu ác liệt.
Một số hồi ký của cựu quân nhân Việt Nam Cộng hòa: Mô tả lực lượng phòng thủ đã đẩy lui những đợt tiến công trong ngày 7–8/4, với những con số thương vong khác hẳn tài liệu phía tiến công. Một số bài hồi ký còn đề cập các trận giao tranh tiếp theo khoảng ngày 11–12/4.
Có thể một phần khác biệt xuất phát từ việc các tác giả mô tả những đợt giao tranh khác nhau, hoặc có sự nhầm lẫn về ngày tháng và diễn biến. Không nên gộp tất cả thành một trận đánh duy nhất nếu chưa đối chiếu hồ sơ tác chiến.
A Nonprofit 501 (c)(3) Organization+2
7. Những tài liệu đáng chú ý để nghiên cứu sâu hơn
Tôi đề nghị ưu tiên ba nguồn sau:
1. Tài liệu dạy và học lịch sử địa phương Bình Thuận năm 2020, do Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy và Sở Giáo dục và Đào tạo biên soạn. Đây là nguồn chính thức để xác định mốc thời gian và kết quả trận đánh. Đọc tài liệu lịch sử Bình Thuận.
2. Báo Quân đội Nhân dân – Sức sống mới trên vùng đất lửa năm xưa. Bài viết cung cấp tên các đơn vị, người chỉ huy và diễn biến phản kích bằng không quân. Đọc bài viết.
3. Hồi ký Trận đánh tại Chi khu Thiện Giáo – Tháng 4/1975, đăng trên Việt Báo. Đây là nguồn tham khảo từ góc nhìn người tham gia phía phòng thủ Việt Nam Cộng hòa. Đọc hồi ký.
8. Tôi muốn đi sâu thêm một khía cạnh quan trọng
Theo tôi, để viết được một bản tường thuật lịch sử đầy đủ về trận Thiện Giáo, cần làm rõ ba câu hỏi:
Ai là Quận trưởng kiêm Chi khu trưởng Thiện Giáo vào ngày 7–8/4/1975?
Ai trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 230 và các lực lượng phòng thủ?
Những người hy sinh được an táng và ghi danh tại đài tưởng niệm ở khuôn viên Quận Thiện Giáo hiện nay có phải chính là những người hy sinh trong trận đánh ngày 8/4/1975 hay không?
Đặc biệt, câu hỏi thứ ba rất quan trọng đối với việc xác định chính xác lịch sử đài tưởng niệm mà chúng ta đang tìm hiểu.
Tôi muốn tránh việc chỉ thuật lại lịch sử từ một phía. Nếu có thể đối chiếu hồ sơ của cả hai bên, chúng ta sẽ có một bức tranh lịch sử Thiện Giáo đầy đủ và đáng tin cậy hơn.
Các cụ ta có câu “không đánh người ngã ngựa“. Cụ Biden đã hết thời, về quê câu cá từ khá lâu rồi, đúng ra nên để cụ yên nghỉ, hưởng nhàn những ngày cuối đời. Tuy nhiên, nói đi cũng phải nói lại, nếu Biden chỉ là một thứ dân quèn như kẻ này thì chẳng ai thắc mắc làm gì, nhưng vấn đề là dù muốn dù không, cụ cũng đã là tổng thống trong bốn năm, nhiều người đã khóc hết nước mắt, tung hô cụ, sỉ vả Trump. Tuy ngắn ngủi, nhưng cụ cũng đã để lại gia tài lớn cho nước Mỹ, đáng buồn thay, xấu nhiều hơn tốt.
Do đó, lịch sử vẫn phải có chỗ cho cụ, vẫn phải mang cụ ra phán xét.
Dù cụ đã hết thời, vẫn cần phải coi lại cụ đã để lại gia tài như thế nào.
Nếu phải so sánh với các tổng thống khác trong lịch sử Mỹ, thì hiển nhiên, lịch sử sẽ ghi nhận Biden là một trong những tổng thống tệ hại nhất, nếu không muốn nói thẳng là tệ hại vô địch, không ai bằng.
Trong lịch sử cận đại, TT Jimmy Carter rất tệ hại, phá nát kinh tế Mỹ, mang những tỷ lệ thất nghiệp, lạm phát,… lên mức cao nhất lịch sử Mỹ, chỉ không bằng khủng hoảng kinh tế của đầu thế kỷ, của những năm 1929, 1930. Bốn thập niên sau Carter, Biden hạ được những thành tích siêu việt của Carter.
Thế nhưng, công bằng mà nói, thì dù sao TT Carter vẫn hơn xa Biden. Cả hai đều là những đại họa cho nước Mỹ, dân Mỹ, nhưng ít ra thì TT Carter sẽ đi vào lịch sử như một người nhân hậu, có lòng tốt, không gian trá, thanh liêm, trước khi làm tổng thống không giàu, làm tổng thống rồi cũng không giàu hơn, cuối đời, chết trong căn nhà cũ kỹ. Chỉ là một ‘cố đạo làm nhầm nghề’.
Trong khi Biden thì ngoài những tai họa để lại cho nước Mỹ, sẽ còn đi vào lịch sử như tổng thống ít đạo đức nhất, cuỗm vợ bạn, tắm chung với con gái, con cái không hư cũng mất nết, cả họ từ bố đến con, từ anh đến em, dính dáng vào đủ kiểu tham nhũng, lem nhem, ăn hối lộ, mua quan bán tước với cả lô nước ngoài từ Trung Cộng đến Ukraine, từ Nga tới Pháp,… Cuối trào, đã lú mà vẫn tham quyền cố vị, muốn ôm cứng cái ghế, nhất quyết lừa dân , khẳng định mình rất sáng suốt bén nhạy, tới độ chính các đồng chí cùng đảng như Obama và Pelosi phải xúm lại lôi ra khỏi ghế.
Riêng trong mắt người Việt tị nạn chúng ta, thì TT Carter sẽ luôn là người đã giang tay đón nhận cả trăm ngàn người Việt vào tị nạn, trong khi Biden là người đã trực tiếp giúp CSBV chiếm nhanh, chiếm gọn Nam VN, và chưa bao giờ biểu quyết một xu nào giúp dân Việt trốn chạy CS và tái định cư tại Mỹ.
Kẻ này muốn có bài nhận định tổng quát về Biden. Để tránh nhận định có thể phe đảng một chiều không công bằng, kẻ này đã ‘hỏi ý’ của ChatGPT về những thành quả và sai lầm của Biden. Bài này phần lớn sẽ dựa trên ý kiến của ChatGPT, với góp ý của kẻ này.
THÀNH QUẢ TỐT THEO CHATGPT
Theo ChatGPT, Biden đã để lại nhiều thành tích rất tốt.
1. Thành công chống COVID
ChatGPT ca tụng Biden đã thành công chặn được đại dịch COVID, đã chích ngừa tới 500.000 mũi cho dân Mỹ.
Kẻ này ‘gãi đầu gãi tai’ không hiểu nổi quan điểm này. Biden nhậm chức, thừa hưởng ngay gia tài thuốc chích ngừa và thuốc chữa trị được sáng chế ra dưới thời TT Trump, sau khi TT Trump ra lệnh tài trợ tới 18 tỷ đô tiền nghiên cứu, sáng chế và mua thuốc ngừa cho dân Mỹ. Biden dù thừa hưởng gia tài thuốc có sẵn đó, vẫn không cản nổi COVID, để cho hơn 600.000 dân Mỹ chết, so với hơn 400.000 người chết dưới thời Trump khi chưa có thuốc gì hết.
Chưa kể các biện pháp chống COVID như đóng cửa cả kinh tế, đóng cửa tất cả trường học, ép buộc cả nước phải chích ngừa,… đã là những biện pháp mà sau này, các chuyên gia đều đồng ý, hoàn toàn vô ích không có hiệu quả gì đáng kể trong việc cản dịch, mà trái lại đã để lại những đại họa lâu dài khổng lồ -hậu quả kinh tế, giáo dục và y tế- cho nước Mỹ.
Thế thì Biden thành công ở chỗ nào?
2. Đầu tư vào hạ tầng cơ sở
Không sai là một luật lớn về tu bổ hạ tầng cơ sở đã được thông qua dưới thời Biden. Nhưng phải coi lại bối cảnh cho rõ.
Ý kiến hạ tầng cơ sở của Mỹ -hệ thống xa lộ, sông ngòi, hải cảng, phi trường, nhà máy điện, máy nước, đê đập- cần tu bổ, cập nhật chính là ý kiến do ông Trump nêu ra ngay từ khi ông còn tranh cử chống bà Hillary năm 2016. Và ông khẳng định đó là một trong những dự án chính của ông. Thế nhưng, trong nhiệm kỳ đầu, ông đã không làm gì được. Trong thời gian đầu, ông lo cải tổ giảm thuế cho tất cả, sau đó, đang thảo luận, điều đình về dự án tu bổ hạ tầng thì gặp đại dịch COVID đảo ngược hay ngưng mọi kế hoạch lớn nhỏ.
Biden chỉ là làm theo ‘sáng kiến’ của TT Trump, lại được sự hậu thuẫn của phe CH trước đó đã ủng hộ ý kiến của TT Trump. Nếu đây là thành quả của Biden, thì phải nói đó chính là gia tài Trump để lại cho Biden.
3. Bảo vệ khí hậu
ChatGPT ca tụng Biden, cụ thể là những biện pháp gọi là ‘bảo vệ môi trường’, chống ‘hâm nóng địa cầu’,… trong đó những biện pháp như hủy bỏ việc khoan dầu, xây ống dẫn dầu, đóng cửa các mỏ than, mỏ dầu khí, chấm dứt sản xuất xe xăng để chú trọng vào xe điện quá đắt mà dân trung lưu Mỹ không có tiền mua,… Thẳng thừng mà nói, kẻ này không hiểu rõ những biện pháp của Biden trong vấn đề này thật sự có cần thiết, hữu dụng không, và đáng ca tụng hay không. Những chuyện đại họa môi sinh, hâm nóng địa cầu là những chuyện của tương lai rất xa, trong khi các biện pháp của Biden lại có hậu quả tức khắc thật tai hại như giới hạn phát triển kinh tế, cắt giảm cả triệu việc làm của dân lao động, tốn cực nhiều tiền thuế của dân, đặt nước Mỹ trong thế cạnh tranh kinh tế hết sức bất lợi đối với thế giới, đặc biệt là đối với Trung Cộng. Chưa kể việc khi không Mỹ phải bỏ ra cả tỳ đô tiền ‘bồi thường thiệt hại’ cho các nước bị thiệt hại bởi các biện pháp bảo vệ môi trường.
ChatGPT ca tụng việc Luật Chống Lạm Phát đã dành ra 370 tỷ đô cho các biện pháp làm sạch môi trường. Chuyện lạ là ChatGPT đã không nêu lên cái mánh lừa đảo thô bạo của Biden khi tung ra Luật Chống Lạm Phát mà trong đó chẳng có một biện pháp chống lạm phát nào, mà toàn là những trăm tỷ, ngàn tỷ dành cho các kế hoạch môi trường xanh lè.
4. Thành tích đối ngoại
ChatGPT ca tụng Biden đã phục hồi lại quan hệ tốt đẹp với các đồng minh, đặc biệt là Liên Âu. Dĩ nhiên là khi nước Mỹ tình nguyện trở lại làm con bò cho cả thế giới vắt sữa tới chết khô, thì cả thế giới phải mê Mỹ, tung hô tình đồng minh, đồng chí cuội đó thôi. Vấn đề là các ‘đồng minh’ muốn khai thác Mỹ triệt để như vậy có thật sự là đồng minh hay không, là bạn hay không? Cái giá cả trăm cả ngàn tỷ đô Mỹ tung ra để mua cái tình đồng rận đó có đáng không? Để được cái gì cụ thể?
ChatGPT cũng ca tụng ý chí của Biden, tận tình giúp Ukraine chống xâm lăng Nga. Một lần nữa, ChatGPT ‘quên’ không nhắc lại chuyện ngay khi Nga vừa vượt biên giới đánh Ukraine, thì Biden đã điện thoại cho Zelensky, thông báo trực thăng quân sự Mỹ tại Đức đã sẵn sàng bay qua Ukraine chở Zelensky và gia đình qua Mỹ tị nạn ngay, trao toàn thể xứ Ukraine cho Nga không tốn một viên đạn. Zelensky cân nhắc, thấy làm tổng thống muôn năm dù sao cũng hơn làm tài xế taxi ở New York, nên đã từ chối đề nghị của Biden, rồi ép Biden phải viện trợ quân sự vô giới hạn cho Zelensky. Tại sao Zelensky có thể ép Biden được? Ai cũng biết Zelensky nắm trong tay đầy đủ tài liệu về những vụ ‘làm ăn’ của cha con Biden tại Ukraine từ ngày Biden còn làm phó cho Obama. Biden có sợ Zelensky tung ra không?
5. Bổ nhiệm quan tòa
ChatGPT ca tụng Biden đã thành công, bổ nhiệm rất nhiều phụ nữ, kể cả phụ nữ da màu vào làm quan tòa, trong đó có cả bà thẩm phán Ketanji Brown Jackson vào Tối Cao Pháp Viện liên bang.
Thật ra vấn đề không phải là quan tòa phải là phụ nữ, và phụ nữ da đen hay không, mà là các bà quan tòa đó có đủ khả năng, kinh nghiệm hay không. Về chuyện này, công bằng mà nói, kẻ này cho rằng bây giờ qua sớm để phán xét tài nhìn người của Biden, có lẽ phải chờ năm mười năm nữa mới biết các bà quan tòa Biden bổ nhiệm có xứng đáng hay không.
THẤT BẠI THEO CHATGPT
ChatGPT cũng nêu lên vài thất bại của Biden, như sau.
1. Tháo chạy Afghanistan
TT Trump nói chuyện với Taliban và đạt được thỏa thuận theo đó Taliban sẽ chấm dứt chiến tranh chống chính phủ hợp pháp của Afghanistan, ngưng đánh nhau với lính Mỹ trong khi chờ Mỹ rút quân trọn vẹn, chấm dứt mọi liên hệ với các tổ chức khủng bố Hồi Giáo cực đoan như Al Qaeda, ISIS,… và tham gia chính quyền hợp pháp Afghanistan.
Chính quyền Biden lên thay thế. Không ai hiểu rõ tại sao, quân Taliban xóa bỏ thỏa thuận với Trump, mở lại các trận đánh chống quân Afghan và Mỹ. Cụ Biden tá hỏa, ra lệnh 3g sáng tất cả quân Mỹ tung cửa tháo chạy, vứt lại cả tỷ bạc tiền quân cụ, súng đạn, máy bay, xe tăng,… rồi sau đó lại còn ra lệnh khẩn cấp cả tòa đại sứ và tất cả công dân Mỹ tháo chạy qua phi trường của thủ đô Kabul, đưa đến thảm hoạ Mỹ bị đánh bom chết hơn một tá quân nhân giờ chót, bỏ lại cả vạn dân Afghan đã hợp tác với Mỹ hay đã có quốc tịch Mỹ, để Taliban giết hết. Lịch sử Mỹ sẽ ghi nhận đây là cuộc tháo chạy thê thảm nhất quân sử Mỹ, hơn xa cuộc tháo chạy khỏi Sàigòn năm 1975.
2. Lạm phát
Vừa nắm quyền một tháng, Biden tung ngay ra món quà đấm móm dân Mỹ: 1.900 tỷ đô gọi là tiền cứu trợ COVID. Tất cả các chuyên gia kinh tế té ngửa vì không ai thấy nhu cầu khi COVID coi như đã bị chặn và TT Trump trước đó đã tung ra cả 4.000 tỷ cứu trợ rồi. Họ cũng thấy ngay món quà này sẽ tạo ngay nạn lạm phát khi dân có quá nhiều tiền trong khi kinh tế vẫn chưa hồi phục, sản xuất vẫn chưa có. Tiền nhiều trong khi hàng hóa không có, hậu quả tất nhiên là vật giá gia tăng, kinh tế nhập môn không ai không biết, ngoại trừ cụ Biden.
Biden bào chữa lạm phát chỉ là hiện tượng ngắn hạn nhất thời, không có gì đáng lo. Thực tế là lạm phát kéo dài suốt bốn năm Biden, với giá xăng tăng cỡ 50%, tất cả mọi giá khác tăng xấp xỉ trên 20%. Nhưng tai hại nhất là lạm phát đánh mạnh nhất trên những nhu cầu quan trọng nhất của dân ngoài xăng, như giá nhà, giá thuê nhà, giá thực phẩm, giá điện, gas,…
Lạm phát cao nhất thời Biden đã đưa đến mức vay mượn công nợ cao nhất trong lịch sử các tổng thống Mỹ.
Tổng cộng vay nợ của các tổng thống
Bảng tổng kết công nợ trên cho thấy công nợ bắt đầu tăng mạnh thời TT Bush qua thời Obama rồi Trump và Biden. Những tổng thống trên đều có thể giải thích bằng những nhu cầu bất ngờ của tình thế, như Bush con cần tiền chống khủng bố trong nước cũng như đánh khủng bố tại Afghanistan và Iraq, Obama cần tiền để cứu vẫn khủng hoảng tài chánh và gia cư, Trump cần 4.000 tỷ tiền cứu trợ dân chống COVID. Duy chỉ có Biden chẳng có lý do chính đáng khi chiến tranh Afghanistan và Iraq đã chấm dứt, dịch COVID cũng đã hết, mà vẫn vung tiền, vay nợ mạnh nhất trong tất cả các TT Mỹ. Biden vay tiền khẩm để 1) cho gói cứu trợ không cần thiết, 2) tu bổ hạ tầng cơ sở, 3) phát triển kinh tế ‘xanh’ núp dưới bóng luật chống lạm phát, 4) bành trướng Nhà Nước Ngầm qua việc tăng mạnh số công chức liên bang được thuê vào ngồi ngáp (trong đó có 42.000 công chức được thuê vào làm việc tại gia online chẳng ai kiểm soát), và 5) tài trợ chiến tranh Ukraine.
3. Cải tổ bầu cử
Đây đúng là một nhận định quái dị nhất. Sau cuộc bầu đầy khói mù gian lận của năm 2020, cỡ chừng 30 tiểu bang ra luật bầu cử mới, nhằm siết chặt thủ tục, hy vọng bớt gian lận. Trong khi đó, chính quyền Biden tìm cách tung ra luật bầu cử liên bang mới để chống lại các cải tổ của các tiểu bang, nhưng cụ thất bại khi luật bầu cử liên bang mới của cụ không qua nổi quốc hội liên bang. ChatGPT cho đây là một thất bại của Biden. Không sai. Nhưng phải nói cho rõ hơn, thất bại cho cá nhân Biden nhưng là một chiến thắng lớn của thể chế dân chủ, bảo đảm bầu cử khó gian lận hơn.
Danh sách những thất bại của Biden do ChatGPT đưa ra, nhất là hai điểm đầu, tháo chạy khỏi Afghanistan và lạm phát, khỏi cần bàn sâu thêm vì quá hiển nhiên, ngoan cố cách mấy cũng không chối cãi hay bao che được. ChatGPT cũng không bao che được. Nhưng rất thiếu sót, mà lại thiếu sót những chuyện quan trọng nhất. DĐTC xin bổ túc dưới đây.
THIẾU SÓT CỦA CHATGPT
1. Khủng hoảng di dân lậu
Có lẽ không có chuyện nào đánh dấu thời đại Biden bằng chuyện khủng hoảng biên giới, với cả triệu di dân lậu tràn vào Mỹ mà Biden ngó lơ tuy miệng lải nhải “Don’t come“. Khủng hoảng di dân đã là nguyên do lớn nhất khiến Biden mất hậu thuẫn mạnh trong khi đại đa số dân Mỹ quay qua ủng hộ chính sách kiểm soát di dân chặt chẽ hơn của ông Trump, mang lại chiến thắng lần thứ hai cho ông này. (DĐTC đã có bài bàn về chính sách di dân của TT Trump đầy đủ hơn)
2. Mất an ninh trật tự
Một hiện tượng khác chỉ có dưới thời Biden là tình trạng trộm cướp công khai, có khi cả trăm tên cướp đi cả chục xe xông vào một đại thương xá, công khai cướp hàng rồi tỉnh bơ đi ra, không bị gì hết. Chuyện trộm cướp lẻ tẻ cá nhân thì không thể đếm hết được nữa, nhất là tại Cali khi có luật trộm cắp hàng trị giá dưới 900 đô là chuyện nhò, cảnh sát không rảnh đi bắt rồi truy tố.
Mùa hè năm 2020, sau khi tên du thủ du thực George Floyd bị chết dưới tay cảnh sát, dân da đen lợi dụng cơ hội, ào xuống đường đốt phá, cướp bóc. Cả ngàn tên bị bắt. Ngay sau đó, chưa kịp ra tòa thì Biden lên nắm quyền, ra lệnh thả hết không chừa ai, chẳng ai bị truy tố bất cứ tội gì. Thông điệp ‘rộng lượng’ với dân trộm cướp da đen của Biden được họ ghi nhận, sanh ra đại nạn trộm cướp mất an ninh trên cả nước, kéo dài suốt bốn năm Biden.
3. Đạo đức suy đồi
Đây quả là những ‘thành quả’ để đời của Biden. Cả nước Mỹ đâm đầu vào cơn lốc khùng điên của ‘văn hóa thức tỉnh’. Cả nước lên cơn điên nặng. Hay chính xác hơn, cả phe cấp gồm có đảng DC và đám lau nhau truyền thông loa phường lên cơn điên. Tung ra những chính sách lấy từ nhà thương điên Biên Hòa ra:
Đồng tính, chuyển giới là những người hùng mẫu mực tân thời;
Đàn ông chuyển giới tha hồ tranh tài với phụ nữ, cho dù vai u thịt bắp tới đâu cũng được;
Giới tính không tùy thuộc thân xác như thế nào, mà tùy thuộc đầu óc nghĩ gì; Điêu Thuyền nghĩ mình là Trương Phi thì là Trương Phi, Trương Phi nghĩ mình là Điêu Thuyền thì là Điêu Thuyền;
Trẻ con chưa biết đi đã cần phải được dạy về cách đạt được ‘đỉnh’ về sex, biết đủ cách thủ dâm, phải được bố mẹ ‘chuyền nghề múa lân’ đầy đủ, trường học phải cung cấp bao cao su miễn phí theo đòi hỏi của học sinh để tôn trọng nhân quyền của học sinh;
Trường học phải bỏ chấm điểm, thi cử vì sẽ tạo ra ‘giai cấp học sinh’ thông minh hay ngu dốt, phân chia học sinh, mà thực tế chỉ là công cụ kỳ thị học sinh da đen;
Bố mẹ chỉ có trách nhiệm đẻ rồi nuôi ăn con cái thôi, còn dạy dỗ nên người là trách nhiệm của thầy giáo, nhà trường, Nhà Nước, bố mẹ đi chỗ khác chơi, cứ theo sách vở Pol Pot mà làm;
Trong công ăn việc làm, ngay cả trong các trách nhiệm lãnh đạo sinh tử nhất như bộ trưởng quốc phòng, tổng tham mưu trưởng quân lực,… tiêu chuẩn màu da, giới tính mới đáng để ý, khả năng và kinh nghiệm chỉ là lý cớ để kỳ thị cần phải vứt thùng rác;
Trong quân đội, học về thức tỉnh quan trọng gấp bội học bắn súng;
Còn nhiều lắm, phải ba cuốn tự điển mới liệt kê hết được.
4. Biến dạng hệ thống tư pháp
Nước Mỹ nổi tiếng là xứ pháp trị, gương mẫu cho cả thế giới. Nhưng đó là chuyện ‘diễm xưa’ quá rồi. Bây giờ, tư pháp, công tố, quan tòa,… có trách nhiệm quan trọng hơn: phục vụ Nhà Nước truy diệt đối lập chính trị, dẹp phản động, đúng như các bác Xít-Ta-Lin và Mao đã chỉ đạo. Tất cả mọi nỗ lực phải dồn vào việc bắt nhốt cho bằng được đối thủ ra tranh cử TT chống đương kim TT Biden bằng mọi giá, mọi cách truy tố, bất kể cuội tới đâu. Nhưng trong khi đó, phải nhắm cả hai mắt, bịt cả hai tai, trước những tội của đương kim TT Biden và họ hàng, anh em, con cháu, tay sai, tà lọt,… Tư pháp phải có hướng đi đúng, không thể bịt mắt được nữa.
5. Làm càn cuối trào
Những sai lầm trên, Biden đã lỡ phạm khi còn ngồi trên đỉnh quyền lực. Khi thất thế, bị chính các đồng chí Obama, Pelosi, xúm lại giựt ghế cho té dập mặt, thì cụ nổi cơn điên nặng, làm càn thô bạo nhất vì biết chẳng ai còn làm gì được:
không cho tổ chức bầu đại diện đảng DC ra tranh cử TT thay thế cụ, mà mau mắn bổ nhiệm bà phó lờ mờ, ít hy vọng đắc cử nhất, để giúp Trump hạ đảng DC cho bõ ghét;
ký lệnh xóa hơn 400 tỷ nợ của sinh viên, cho dù Tối Cao Pháp Viện đã phán cụ không có quyền;
ký lệnh ân xá hơn 4.000 tội phạm đang ở tù vì đủ loại tội;
ký lệnh tha mạng cho gần 40 tù tử hình đang chờ ngày lên ghế điện;
ký lệnh ân xá tất cả mọi tội lớn nhỏ của ông quý tử Hunter;
ký lệnh ân xá trước cho các em ruột, em rể, em dâu,… đề phòng FBI khám phá ra đám em đã tham nhũng, ăn cắp tiền như thế nào;
ký lệnh ân xá trước cho cả đám tay chân, lâu la phạm tội, như tướng Milley, bác sĩ Fauci,… lỡ như FBI khám phá ra tội bí mật nào đó cũng sẽ thoát nạn.
Nếu phải có một kết luận, thì phải nói chiến thắng của TT Trump dĩ nhiên đúng là chiến thắng của ông chứ không phải là thất bại của Biden. Sự thật thất bại này đi xa hơn thất bại của cá nhân Biden. Đó là thất bại của toàn thể đảng DC khi họ để mất cả hai viện quốc hội, mất đa số các tiểu bang. Nhưng cũng là thất bại của các lãnh tụ đảng DC khi từ Obama tới Pelosi, từ Schumer tới Jeffries, họ đã cố cứu đảng bằng cách đuổi Biden đi để giờ chót thay thế bằng Kamala. Tất cả mọi mánh mung, đòn phép, biện pháp, múa may,… cuối cùng vẫn thất bại ê chề. Biden về hưu trong lòng tràn ngập hận thù với cả đảng của ông. Chuyện nhỏ nhưng mang nhiều ý nghĩa: cuối trào, Obama vận động Biden để được Biden tặng huy chương Medal of Freedom, huy chương dân sự cao quy nhất mà chính Obama đã từng tặng cho Biden, nhưng Biden đá giò lái, tặng cho… Hillary mà nhất quyết không tặng cho Obama.
Mà thất bại của đảng DC cũng là thảm bại của toàn khối truyền thông loa phường cấp tiến, cả mấy năm trời không ngừng xuyên tạc, bôi bác, công kích, nhục mạ Trump để rồi vẫn không che mắt, lừa được người dân Mỹ.
Riêng đám vẹt tị nạn bây giờ có gân cổ nhục mạ bôi bác Trump cỡ nào thì cũng chỉ như… muỗi đốt gỗ. Biden, Obama, New York Times, WaPo, CNN,… còn thảm bại thì đám vẹt ruồi nhặng làm nên trò trống gì? Đám này càng vẫy vùng chửi sảng thì khối ủng hộ Trump càng ôm bụng cười…
6. Lừa gạt dân Mỹ
Lịch sử sẽ nhận định việc cố tình lừa gạt dân Mỹ như là ‘gia tài’ lớn nhất Biden để lại cho hậu thế: cố tình che giấu, lừa gạt dân về tình trạng đầu óc lủng củng của chính mình để ngoan cố ra tranh cử, muốn ôm cái ghế thêm bốn năm nữa.
Trách nhiệm của tổng thống cực kỳ quan trọng khi bất cứ quyết định hay thậm chí lời nói nào cũng có những hậu quả khổng lồ, có thể khiến cả triệu người mất mạng hay mất của. Thế nhưng Biden coi tất cả không quan trọng bằng việc cụ nhất định bằng mọi giá phải ngồi ghế tổng thống, cho dù đi thì té, lên cầu thang thì vấp, đi xe đạp cũng không nổi, nói chuyện với học trò mẫu giáo cũng cần phụ tá soạn sẵn rồi đọc trên máy teleprompter. Thậm chí vào họp, cũng cầm theo ‘chỉ thị’ do phụ tá thảo, khi nào chào hỏi, khi nào ngồi, đứng,… Cụ vẫn khẳng định mình còn dư thừa khả năng và sáng suốt, một phần nhờ đám phụ tá nhất trí tìm đủ cách bao che vì cụ còn thì job của họ mới còn, và thứ nhì là thái độ phe đảng mù quáng của đám cử tri của đảng DC cũng như của đám cuống chống Trump, sẵn sàng bầu cho một người mất trí làm tổng thống, bất cần biết hậu quả. Lý trí bị quăng vào thùng rác từ lâu rồi. Cho đến bây giờ, sau khi ông Trump đã chính danh đắc cử, nhiều đám cuồng chống Trump mê lão già mất trí, vẫn còn u mê ngoan cố mơ mộng Biden làm thánh sống cứu nước Mỹ lại. Không biết vì ‘cuồng’ nặng hay vì ngu khẩm. Hay cả hai.